Genel Bilgiler

Basit tanımıyla, kişinin, ölümünden sonra sonuç doğurmasını istediği tasarruflar anlamına gelen ölüme bağlı tasarruflar, maddi ve şekli olarak 2’ye ayrılır. Şekli anlamda ölüme bağlı tasarruf, şekil, kalıp yani arzularımızın açıklandığı biçimdir. İşte bu biçim miras hukuku bakımından 2 şekilde olabilir. Bunlar da miras sözleşmesi ya da vasiyetnamedir. Maddi anlamda ölüme bağlı tasarruf ise aslında bu kalıpların içine yazılacak şeylerdir. Yani ölüme bağlı tasarruf yapmak isteyen biri ya miras sözleşmesi ya da vasiyetname formatını kullanmak zorundadır. Eğer bu 2 formattan birine uymazsak, yaptığımız ölüme bağlı tasarruf geçersiz olacaktır.

Vasiyetname ve Vasiyet Arasında Fark Var Mıdır ?

Evet, hem de büyük bir fark vardır. Vasiyetname şekli anlamda bir tasarruftur, bir formattır, vasiyet ise içeriktir. Kanunda vasiyet, belirli bir mal bırakma olarak tanımlanır. Ancak uygulamada, avukatlar, hakimler hatta Yargıtay bile bu 2 kavramı birbirleriyle karıştırabiliyor. Genel bilgileri verdikten sonra, vasiyetnamenin incelenmesine geçebiliriz.

Vasiyetnameyi Kimler Yapabilir ?

Vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve 15 yaşını doldurmuş olmak gerekir. Burada neden 18 yaş değil de 15 yaşını doldurmuş olmanın yettiğini sorabiliriz, sebebi ise vasiyetnamenin tek taraflı olmasıdır. Bugün yaptığımız bir vasiyetnameyi, yarın çöpe atabiliriz. Ayırt etme gücü, vasiyetname yapıldığı anda mevcut olmalıdır. günlük yaşamda noter, vasiyetname yapan kişinin ayırt etme gücünün varlığından şüphe ederse, sağlık raporu isteyebilir. Toparlamak gerekirse, kişiye vasi atanmış olsa, kısıtlı olsa bile 15 yaşını doldurmuş ve ayırt etme gücüne sahipse, vasiyetname düzenleyebilir.

Vasiyetnamenin Türleri Nelerdir ?

Vasiyetname kendi içinde, olağan ve olağanüstü olmak üzere 2’ye ayrılır. Olağan vasiyetnamenin içine, resmi vasiyetname ve el yazılı vasiyetname girer. Olağanüstü vasiyetname ise sözlü vasiyetnameden ibarettir, kişinin artık son anlarını yaşadığı hallerde sözlü vasiyetname yapılmasına izin verilmiştir.

Resmi Vasiyetname Nasıl Düzenlenir ?

Resmi vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmi memur tarafından düzenlenir. Demek ki iki tanığımız ve bir de resmi memur olması gerekiyor. Resmi memur, kanunun yetki verdiği kişilerden olan noter olabilir, sulh hakimi olabilir hatta konsolosluklar bile olabilmektedir. Memur ve tanığımız hazır bulunduktan sonra, vasiyetnameyi 3 şekilde düzenleyebiliriz. Bunlar, vasiyetçi tarafından okunarak ve imzalanarak düzenlenen resmi vasiyetname, vasiyetçinin okumadan ve imzalamadan yaptığı resmi vasiyetname ve karma şekilde düzenlenen resmi vasiyetnamedir. Vasiyetçi tarafından okunarak ve imzalanarak düzenlenen resmi vasiyetnamde, mirasbırakan, arzularını resmi memura bildirir. Bunun üzerine memur, vasiyetnameyi yazar veya yazdırır ardından okuması için mirasbırakana verir. Vasiyetname de mirasbırakan tarafından okunup imzalanır. Daha sonra memur vasiyetnameye tarih atar ve imzalar. Tarih ve imzalar atıldıktan sonra, mirasbırakan, vasiyetnameyi okuduğunu ve bunun son arzularını içerdiğini memurun huzurunda 2 tanığa da beyan eder. Tanıklar bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnameye yazarak altını imzalarlar. Ve resmi vasiyetnamemiz artık tanıkların da imzalamalarıyla birlikte tamamlanmış olur. Vasiyetnamenin okumadan ve imzalamadan yapıldığı vasiyetname türü ise esasen okuma yazma bilmeyen kişiler için düzenlenmiştir. Mirasbırakan arzularını resmi memura bildirir. Bunun üzerine resmi memur, resmi vasiyetnameyi yazar veya yazdırır. Ardından memur, vasiyetnameyi tanıkların huzurunda okur ve imza aşamasına geçilir. Bu şekilde vasiyetname tamamlanmış olur. Karma vasiyetname ise, okumadan fakat imzalanarak düzenlenen vasiyetname ile okuyarak fakat imzalanmadan düzenlenen vasiyetname olarak ikiye ayrılır. Okumadan düzenlenen resmi vasiyetnamede, vasiyetname noter tarafından okunur ardından imzalanır. Okunarak fakat imzasız olan vasiyetname ise imza atmayı bilmeyenler için düzenlenmiş bir vasiyetname türüdür, vasiyetçi okur ve noter imzalar.

El Yazılı Vasiyetname Nasıl Düzenlenir ?

El yazılı vasiyetnamenin gün, ay ve yıl gösterilerek, başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısı ile yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur. Yazılmış olan el yazılı vasiyetname saklanmak üzere açık ya da kapalı olarak notere, sulh hakimine veya yetkili memura bırakılabilir.

Sözlü Vasiyetname Nasıl Düzenlenir ?

Eğer mirasbırakan kişi, yakın bir ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmi veya el yazılı vasiyetname yapamıyorsa, sözü vasiyetname yoluna başvurabilir. Örneğin,, deprem oldu ve göçük altında kaldık veya trafik kazası geçirdik ve kan kaybından ölmek üzereyiz yani resmi ya da el yazılı vasiyetname yapma şansımız yok. İşte bu gibi durumlarda mirasbırakan, son arzularını 2 tanığa anlatır ve onlara bu beyanına uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini yükler. Akabinde, bu tanıklardan biri, kendilerine beyan edilen son arzuları, yer, yıl, ay ve günü de belirterek hemen yazar, bu belgeyi imzalar ve diğer tanığa imzalatır. Yazılan belgeyi ikisi birlikte vakit geçirmeksizin bir sulh veya asliye mahkemesine verirler ve mirasbırakanı vasiyetname yapmaya ehil gördüklerini, onun son arzularını olağanüstü durum içinde kendilerine anlattığını hakime beyan ederler. Ya da tanıklar, belge düzenlemekle uğraşmaksızın direkt olarak mahkemeye başvurup, mirasbırakanın son arzularını beyan ederek, bunları bir tutanağa geçirtirler.

Resmi Vasiyetname Düzenlenmesine Kimler Tanık Olarak Katılabilir ?

Kanuna göre, fiil ehliyeti bulunmayanlar, bir ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri, resmi vasiyetnamenin düzenlenmesine memur veya tanık olarak katılamazlar. Eğer bu saydığımız katılamayacak kişilerden biri katılırsa, resmi vasiyetname iptal edilebilir. Ayrıca tanıklar bakımından söylenmesi gereken bir huşus da, vasiyetnamenin düzenlenmesine katılan memura ve tanıklara, ve bu memur ve tanıkların altsoy ve üstsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine, vasiyetname ile kazandırmada bulunulamaz. Eğer olur da böyle bir kazandırma yapılırsa, yapılan kazandırma geçersizdir.

Vasiyetname Nasıl Ortadan Kaldırılır ?

Vasiyetnamenin ortadan kaldırılmasının ilk yolu, yeni bir vasiyetname yapmaktır. Kanuna göre, mirasbırakan, vasiyetname için kanunda öngörülen şekillerden birine uymak suretiyle yeni bir vasiyetname yaparak önceki vasiyetnamesinden her zaman dönebilir. İkinci yolumuz, yok etme ile ortadan kaldırmadır. El yazılı olan vasiyetnameyi zaten istediğimi zaman yırtıp atabiliriz. Ancak, resmi vasiyetname noterde saklandığı için yok edilmesi biraz daha zordur fakat yine bu vasiyetnameyi de ortadan kaldırabiliriz.

MİRAS SÖZLEŞMESİ

Miras Sözleşmesi Nedir ?

Yazımızın giriş kısmında bahsettiğimiz gibi miras sözleşmesi, ölüme bağlı tasarruf formatıdır. Miras sözleşmesi, iki taraflı ve bağlayıcı bir ölüme bağlı tasarruftur.

Miras Sözleşmesi ve Vasiyetname Arasındaki Farklar Nelerdir ?

Vasiyetname yapabilmek için 15 yaşın doldurulması ve ayırt etme gücüne sahip olmak yeterliydi. Oysa miras sözleşmesinde tam fiil ehliyeti aranır. Bu demektir ki, kişi ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak zorundadır. Vasiyetname, el yazılı, resmi ve sözlü olmak üzere 3 çeşittir. Oysa ki miras sözleşmesi sadece resmi şekilde yapılabilir. Vasiyetname, tek taraflı bir irade açıklamasıdır. Karşı tarafa yöneltilmesi, ölmeden önce bir muhataba sunulması gerekmez. Miras sözleşmesi ise 2 taraflıdır, bir muhatabının olması gerekir. Ölüm anına dek vasiyetnameden her zaman geri dönebiliriz.. Ancak miras sözleşmesi kural olarak tek taraflı bir şekilde geri alınamaz. Ancak kanunda sayılan haklı sebepler varsa, istisnai durumlarda mirasbırakan, miras sözleşmesinden tek taraflı olarak sonra erdirebilir.

Miras Sözleşmesi Nasıl Sona Erdirilir ?

Sona erdirilme 3 şekilde olabilir. Tarafların anlaşmasıyla miras sözleşmesi sona erdirebilir, tek taraflı beyanla sona erdirilebilir ve son olarak sağlararası tasarruflar sona erdirilebilir. Miras sözleşmesi tarafların yazılı olarak anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir. Miras sözleşmesi, resmi vasiyetname nasıl yapılıyorsa, o şekilde yapılıyordu. Notere gitmek, tanık getirmek gibi şartlarımız vardı. Ancak miras sözleşmesinin anlaşmayla ortadan kaldırılmasının resmi şekilde olmasına gerek yoktur. Taraflar kendi aralarında düzenleyecekleri bir metinle, sözleşmeyi ortadan kaldırabilirler. Miras sözleşmesinden tek taraflı olarak dönmek ise ancak istisnai hallerde olabilir. Tek taraflı olarak dönülebilecek ilk halimiz, mirasçılıktan çıkarma sebeplerinden birinin bulunmasıdır. Miras sözleşmesi düzenlendikten sonra, sözleşmenin karşı tarafı, mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan davranışlarda bulunursa, miras sözleşmesini ortadan kaldırabilirsiniz. Örneğin, sözleşmenin karşı tarafının mirasbırakanı yaralaması durumunda, mirasbırakanın, miras sözleşmesini tek taraflı olarak ortadan kaldırma hakkı vardır. Tek taraflı miras sözleşmesinden dönmenin ikinci hali, karşı tarafın sağlararası tasarruftan doğan borcunu yerine getirmemesidir. Örneğin, miras sözleşmesi yaptık ve ben karşı tarafa öldükten sonra terekemden bir mal bırakmayı taahhüt ettim, o da biz sağken bunun için bir mal ya da para vermeyi taahhüt etti ancak bunu yerine getirmedi. İşte bu durumda da miras sözleşmesinden tek taraflı olarak dönebiliriz. Miras sözleşmesinin sona ermesinin 3.hali ise sağlararası tasarruflar sona ermesidir. Örneğin, x yerdeki tarlamı öldükten sonra sözleşmenin karşı tarafına bırakmayı taahhüt ettim ve bunun karşılığında da karşı taraftan 100.000 TL para aldım ancak bir süre sonra bu tarlamı başka bir kişiye sattım. İşte bu durumda sözleşmeyi sona erdirmiş sayılır fakat sözleşmenin karşı tarafı yapılan bu satış işlemine itiraz edebilir, sözleşmeyle bağdaşmayan kısımların iptal edilmesini sağlayabilir.