Evlat edinme kurumu günümüzde, çocuk sahibi olmayan kişilerin çocuk sevincini yaşamaları aynı zamanda soylarını devam ettirip miras bırakabilmelerine olanak sağladığı gibi aynı zamanda evlilik dışı çocukların da aile ortamını tatmaları ve onların bakımlarının, yetiştirmelerinin yapılması gibi hususlarda destek sağlar. Bu konuyla ilgili en sık, evlat edinmek için dava açmak gerekir mi, evlat edinmek için gereken şartlar nelerdir gibi sorular sorulur. Evlat edinme şartlarını yazımızda detaylı şekilde inceleyeceğiz. Ancak evlat edinmek için dava açmak gerekir mi, sorusuna cevap vermek gerekirse, yanıtımız şüphesiz evettir. Türk hukukunda nüfus veya aile ile ilgili en ufak değişiklikler bile mahkeme kararıyla oluyorken, evlat edinme gibi soybağı kuran önemli bir durumun mahkeme kararı olmaksızın gerçekleştirilmesini beklemek mümkün değildir.

Evlat edinmenin şartlarına geçmeden önce ise şu bilgiyi vermekte yarar vardır, hukukumuz 18 yaşından küçükler ile 18 yaşından büyüklerin evlat edinilmesini farklı esaslara tabi tutmuştur. Evlat edinilecek kişinin 18 yaşını doldurup doldurmadığı hususunda, evlat edinme başvurusunun yapıldığı gün esas alınır. Biz de yazımızda bu ayrımı gözeterek şartları sırasıyla inceleyeceğiz.

18 Yaşından Küçüklerin Evlat Edinilmesi İçin Gereken Şartlar Nelerdir ?

Genel Şartlar

. Bir küçüğün evlat edinilmesi, evlat edinen tarafından 1 yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olmasına bağlıdır. Bu süreyi deneme süresi olarak nitelendirebiliriz. Hedeflenen şey, evlat edinenle evlatlık arasında bir ilişkinin kurulmasıdır.

Evlat edinmenin küçüğün yararına olması gerekir. Küçüğün yararına olup olmadığını hakim takdir edecektir.

Evlat edinenin diğer çocuklarının yararlarının, hakkaniyete aykırı biçimde zedelenmemesi gerekir. Bu durumda evlat edinmek isteyen kişinin amacı, diğer çocuklarının miras menfaatlerini azaltmak, diğer çocuklarına karşı olan ekonomik ve sosyal menfaatlerini yerine getirmemektir. Böyle bir durumda evlat edinme mümkün olmaz. Kanun, evlat edinenin çocuklarını da korumuştur.

Yazmış olduğumuz 3 şart, 18 yaşından küçük çocuğun evlat edinilmesi için mutlaka sağlanması gereken şartlardır.

Özel Şartlar

Bu bölümde yazacağımız şartlar ise, 18 yaşından küçük çocuğun evlat edinilmesi için aranan ek şartlardır. Kişinin evli olup olmamasına, yaşına, durumuna göre farklılık gösterebilir.

. Evlat edinecek evli eşlerin birlikte evlat edinmesi gerekir. Yani her iki eşin de rızası şarttır. Buna ek olarak, evlat edinecek eşlerin evliliklerinin en az 5 yıldır sürüyor olması veya eşlerin 30 yaşını doldurmuş olmaları gerekir. Özetle, eşler ya 5 yıldır evli olmalı ya da her ikisi de 30 yaşını doldurmalıdır. Evlat edinilmek istenen çocuk eğer üveyse, eşlerin 2 yıldır evli olmaları ya da eşin 30 yaşını doldurması yeterlidir. Bu durumda üvey çocukların evlat edinilmesi, evlilik süresi bakımından kolaylaştırılmıştır.

. Eğer evlat edinecek kişi evli değilse, bu kişinin 30 yaşını doldurmuş olması yeterlidir.

. Evlat edinenle evlatlık arasında en az 18 yaş fark bulunmalıdır.

. Evlat edinilmek isteyen küçük vesayet altında veya bir kurumda yaşıyorsa, atanacak olan vasinin onay vermesi gerekir.

. Evlat edinilmek isteyen küçüğün, anne ve babasının rıza vermesi gerekir. Ancak, küçüğün anne ve babasının evlatlık ilişkisine rıza göstermemesi haklarını kötüye kullanma niteliği taşıyorsa, hiçbir sağlıklı sebep yokken izin vermiyorlarsa, bu durumda anne ve babanın izni aranmadan da evlatlık ilişkisi kurulabilir.

18 Yaşından Büyüklerin Evlat Edinilmesi İçin Gereken Şartlar Nelerdir ?

. Evlat edinecek kişinin altsoyunun açık olarak onay vermesi gerekir. Örneğin, evlat edinmek isteyen kişinin çocuğu ve torunu varsa, hem çocuğun hem de torunun bu evlat edinme işlemini onaylaması gerekir.

. Evlat edinilecek olan kişinin evli olması halinde eşinin rıza vermesi gerekir.

. Evlat edinilecek kişiye, evlat edinen tarafından en az 5 yıllık süreyle bakılmış olmalıdır. Eğer bu 5 yıllık şart sağlanmıyorsa, böyle bir durumda evlat edinilecek kişinin bedensel veya zihinsel özrü sebebiyle sürekli olarak yardıma muhtaç olması gerekir. Yani evlat edinilecek kişi sürekli yardıma muhtaçsa 5 yıllık şart aranmaz.

. Evlat edinenle evlatlık arasında en az 18 yaş fark bulunmalıdır.

. Evlat edinecek evli eşlerin birlikte evlat edinmesi gerekir. Yani her iki eşin de rızası şarttır. Buna ek olarak, evlat edinecek eşlerin evliliklerinin en az 5 yıldır sürüyor olması veya eşlerin 30 yaşını doldurmuş olmaları gerekir. Özetle, eşler ya 5 yıldır evli olmalı ya da her ikisi de 30 yaşını doldurmalıdır. Evlat edinilmek istenen çocuk eğer üveyse, eşlerin 2 yıldır evli olmaları ya da eşin 30 yaşını doldurması yeterlidir. Bu durumda üvey çocukların evlat edinilmesi, evlilik süresi bakımından kolaylaştırılmıştır.

. Eğer evlat edinecek kişi evli değilse, bu kişinin 30 yaşını doldurmuş olması yeterlidir.

Evlat Edinme Davası Nedir ?

Evlat edinme davası, evlatlık ilişkisinin kurulması için gereken son işlemdir. Dava yetkili ve görevli mahkemeye başvurularak açılır. Evlat edinme başvurusunun yapıldığı mahkeme, evlat edinme şartlarının gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini araştırır. Bu araştırma yukarıda saymış olduğumuz şartlara ek olarak, evlat edinen ile evlat edinilenin kişiliğinin, sağlığının, karşılıklı ilişkilerinin değerlendirilmesini, ekonomik durumlarının ortaya konmasını, evlat edinenin neden evlat edinmek istediğini ve evlat edinenin altsoyunun bu ilişki hakkında neler düşündüğünü kapsar. Eğer mahkeme şartların oluştuğunu, bu ilişkinin uygun olduğunu görürse, mahkemenin vereceği olumlu kararla birlikte evlatlık ilişkisi kurulmuş olur.

Yargıtay’a Göre Noterde Yapılan Evlatlık Sözleşmesi Yok Hükmündedir

‘’ Olayda, mahkemece verilmiş bir evlat edinme kararı bulunmamaktadır. Kastamonu 1. Noterliğince 13.3.2002 tarihinde düzenlenen Evlat Edinme Sözleşmesi, sözleşmenin yapıldığı tarihte yürürlükte olan 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun evlat edinmeye ilişkin hükümleri, özellikle evlat edinmenin mahkemece verilecek bir kararla gerçekleşeceğine dair 315. maddesinde yer alan hüküm karşısında hukuki sonuç doğurmaz. Noter sözleşmesi yok hükmündedir. Ortada, hukuken geçerli biçimde oluşmuş bir evlat edinme İlişkisi bulunmamaktadır. Davalının bu sebeple kabulü ile evlatlık ilişkisinin yokluğunun tespitine

karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.’’ (2. HD., E. 2005/2051 K. 2005/4999 T. 29.3.2005)

Evlat Edinme Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme Neresidir ?

Görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Yetkili mahkeme ise, eğer tek başına evlat edinme söz konusuysa evlat edinenin oturma yerindeki Aile Mahkemesi, evli eşlerin birlikte evlat edinmesi söz konusuysa eşlerden birinin oturma yeri Aile Mahkemesidir.

Evlat Edinmenin Sonuçları Nelerdir ?

Evlat edinme ilişkisi, evlat edinen ile evlatlık arasında soybağının kurulmasını sağlar. Buna bağlı olarak birtakım sonuçlar meydana gelir.

. Anne ve babaya ait olan haklar ve yükümlülükler evlat edinene geçer. Yani evlatlık ilişkisinin kurulmasıyla, evlat edinilen kişinin anne ve babasının sahip olduğu velayet hakkı sona erer ve artık evlat edinenin velayet hakkı doğar. Ayrıca, eşler tarafından birlikte evlat edinilen küçüklerin nüfus kaydına, anne ve baba adı olarak evlat edinen eşlerin adı yazılır.

. Evlat edinen ile evlatlık veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi arasında kesin bir evlenme yasağı meydana gelir.

. Evlatlık eğer 18 yaşından küçükse, evlat edinenin soyadını alır. Hatta evlat edinen isterse, çocuğa yeni bir ad verebilir. Buna karşın, evlatlık 18 yaşından büyükse, isterse evlat edinenin soyadını alabilir, zorunluluk söz konusu değildir.

. Evlat edinilen kişi 18 yaşın altındaysa ve Türk vatandaşı değilse, milli güvenliğe ve kamu düzenine engel teşkil edecek bir hal bulunmamak şartıyla, evlatlık kararının verilmesinden itibaren Türk vatandaşlığını kazanabilir.